Κατηγορίες

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΟΠΡΑΝΩΝ

0
ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ
ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ
ΚΟΠΡΑΝΩΝ
1
ΕΙΣΑΓΩΓΗ2,3
Κόπρανα είναι τα αποβαλλόμενα άχρηστα συστατικά της πέψης που έχουν
προκύψει ύστερα από τις διάφορες διεργασίες που πραγματοποιούνται στο
γαστρεντερικό σωλήνα. Στο σχηματισμό των κοπράνων συμβάλλουν: το είδος της
τροφής, ο σίελος, η χολή και οι γαστρικές και παγκρεατικές εκκρίσεις.
Φυσιολογικά η τροφή οδηγείται από το στόμαχο στο δωδεκαδάχτυλο και ύστερα στο
λεπτό έντερο. Εκεί πραγματοποιείται η μεγαλύτερη απορρόφηση θρεπτικών ουσιών
και ηλεκτρολυτών. Τα ρευστά κόπρανα στη συνέχεια περνούν στο παχύ έντερο
όπου το περισσότερο νερό επαναρροφάται και τέλος αποβάλλονται μέσω του
πρωκτικού σωλήνα.
Η ποσότητα κοπράνων που αποβάλλονται σε μία μέρα είναι περίπου 100 - 300 gr.
Το 1/3 περίπου της μάζας των κοπράνων αποτελείται από νερό. Το υπόλοιπο
αποτελείται από υπολείμματα τροφών, από μικρόβια της φυσιολογικής χλωρίδας
του παχέος εντέρου, από αποφολιδούμενα κύτταρα των λαχνών, από
γαστρεντερικές εκκρίσεις και άλλες ουσίες διαλυμένες στο νερό. Τα μικρόβια
αποτελούν το μεγαλύτερο και σταθερότερο μέρος των κοπράνων.
Η μορφή, η σύσταση, η ποσότητα, το χρώμα και άλλοι μακροσκοπικοί χαρακτήρες,
καθώς και η ποσοτική περιεκτικότητα σε υπολείμματα άπεπτων τροφών και
διαλυμένων ουσιών στα κόπρανα υγιούς ατόμου δεν είναι σταθερά χαρακτηριστικά
διότι επηρεάζονται από διάφορους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες.
Οι εξετάσεις κοπράνων πραγματοποιούνται για την αξιολόγηση της λειτουργίας και
της ακεραιότητας του εντέρου. Επίσης βοηθούν στη διάγνωση ασθενών με
εσωτερική αιμορραγία, λοιμώξεις, φλεγμονές, παρασιτώσεις, δυσαπορρόφηση,
καρκίνο και διάρροια. Η σημασία των εξετάσεων αυτών λοιπόν είναι μεγάλη ειδικά
σε παθολογικές καταστάσεις.
Μεταβολές στους μακροσκοπικούς χαρακτήρες των κοπράνων, στη χημική τους
σύσταση, αλλά και η εμφάνιση μη φυσιολογικών ουσιών ή χαρακτήρων επέρχονται
σε διάφορες νόσους όχι μόνο του γαστρεντερικού συστήματος αλλά και των
μεγάλων αδένων του πεπτικού συστήματος (ήπαρ, πάγκρεας), σε γενικές νόσους
του μεταβολισμού καθώς και υπό την επίδραση εξωγενών παραγόντων όπως η
λήψη διάφορων φαρμάκων ή συγκεκριμένων τροφών.
2
ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ7,2
https://pemptakia2.blogspot.com/2010/10/blog-post_30.html
Το πεπτικό σύστημα αποτελείται από ένα σύνολο οργάνων τα οποία συνιστούν τον
πεπτικό ή εντερικό σωλήνα. Τα όργανα που αποτελούν τον πεπτικό σωλήνα είναι τα
εξής:
Στοματική κοιλότητα
Φάρυγγας
Οισοφάγος
Στόμαχος
Λεπτό και Παχύ έντερο.
Μεγάλη σημασία στο πεπτικό σύστημα έχουν και οι πεπτικοί αδένες που χωρίζονται
σε μικρούς και μεγάλους. Οι μικροί πεπτικοί αδένες βρίσκονται μέσα στο τοίχωμα
3
του εντερικού σωλήνα, ενώ οι μεγάλοι που είναι οι σιελογόνοι, το ήπαρ και το
πάγκρεας, φέρουν το έκκριμά τους στο εσωτερικό του εντερικού σωλήνα.
Κύριος ρόλος του γαστρεντερικού συστήματος είναι η διάσπαση των τροφών και η
απορρόφηση των επιμέρους συστατικών τους. Η διαδικασία αυτή επιτελείται σε
πέντε κύριες φάσεις, τις:
1. Κατάποση
2. Διάσπαση
3. Πέψη
4. Απορρόφηση
5. Πέψη
Στο τελικό στάδιο η τροφή καταφθάνει στο παχύ έντερο όπου ύστερα από μια ακόμα
επεξεργασία αποβάλλεται.
Το παχύ έντερο ενός ενήλικα έχει μήκος 1-2 μέτρα. Τα διάφορα τμήματά του (τυφλό,
ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν και σιγμοειδές, ορθό και πρωκτικός σωλήνας) συμμετέχουν
στην απορρόφηση νερού και ηλεκτρολυτών, στην έκκριση βλέννας και στο
σχηματισμό, την προώθηση και αποθήκευση των μη απορροφούμενων συστατικών
(κοπράνων). Επιπλέον, στο παχύ έντερο εντοπίζεται φυσιολογικά η μικροβιακή
χλωρίδα του εντέρου.
Η επιφάνεια του παχέος εντέρου εκτός από την τελική μοίρα του ορθού καλύπτεται
από μονόστιβο κυλινδρικό επιθήλιο με ψηκτροειδείς προεκβολές. Στο παχύ έντερο
μπορούν να διακριθούν ορισμένοι τύποι κινητικότητας όπως το γαστροκολικό
αντανακλαστικό. Διαταραχές της κινητικότητας εμφανίζονται σε διάφορες
παθολογικές καταστάσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης.
Το κυριότερο εκκριτικό προϊόν του παχέος εντέρου είναι η βλέννα, ένα σύμπλεγμα
γλυκοπρωτεϊνών που χρησιμεύει σαν λιπαντικό και πιθανώς παίζει προστατευτικό
ρόλο. Επισημαίνεται η παραγωγή και απορρόφηση της βιταμίνης Κ στο παχύ
έντερο.
4
ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΟΠΡΑΝΩΝ2,3,6
Η συλλογή δείγματος κοπράνων πραγματοποιείται από τον ίδιο τον ασθενή ή το
περιβάλλον του και γίνεται συνήθως με τους εξής τρόπους:
Συλλογή κοπράνων μιας κένωσης
Συλλογή κοπράνων 24ώρου
Συλλογή κοπράνων ύστερα από λήψη αλατούχου καθαρτικού.
Η απαιτούμενη ποσότητα κοπράνων είναι περίπου 8-10 γραμμάρια. Το δείγμα
συλλέγεται σε αποστειρωμένο πλαστικό δοχείο καλά κλεισμένο για την αποτροπή
διαρροής. Προσοχή πρέπει να δοθεί κατά το άνοιγμα του δοχείου για την εξέταση
διότι αναπτύσσονται αέρια στο εσωτερικό του λόγω των μικροοργανισμών στα
κόπρανα που μπορεί να προκαλέσουν ατυχήματα λόγω πίεσης. Εργαστηριακές
εξετάσεις κοπράνων μπορούν να πραγματοποιηθούν επίσης σε πρωκτικό, ορθικό ή
ορθοσιγμοειδικό επίχρισμα.
Ειδικά δοχεία συλλογής κοπράνων https://www.medicalpoint.gr/4/
https://diagnosticparasitology.weebly.com/diagnostic-tests.html
Αναλυτικότερα
1. Η συλλογή κοπράνων μίας κένωσης συνίσταται να συλλέγεται κατά την πρώτη
πρωινή κένωση. Στο δείγμα αυτό πραγματοποιούνται οι περισσότερες εξετάσεις
5
όπως καλλιέργεια κοπράνων, διερεύνηση κύστεων, ωαρίων ή και σκωλήκων και
η αναζήτηση άπεπτων υλικών.
2. Η συλλογή κοπράνων 24ώρου μπορεί να πραγματοποιηθεί και με λήψη
δείγματος για περισσότερες μέρες. Τα κόπρανα φυλάσσονται στην κατάψυξη
μέχρι την προσκόμιση στο εργαστήριο. Στο δείγμα αυτό ανιχνεύεται η λιπάση ή
άλλα παγκρεατικά ένζυμα ενώ επίσης είναι δυνατόν να υπολογιστεί το ολικό
λίπος στα κόπρανα και διάφορα ισοζύγια σε μεταβολικές νόσους.
3. Στο δείγμα κοπράνων που έχει ληφθεί ύστερα από λήψη αλατούχου καθαρτικού
πραγματοποιούνται οι παρασιτολογικές εξετάσεις, (εφόσον στα κόπρανα
τυχαίας κένωσης δεν βρέθηκαν κύστεις) διότι πολλά παράσιτα είναι
προσκολλημένα στο τοίχωμα του εντέρου και δύσκολα αποβάλλονται με τις
συνήθεις κενώσεις. Με τη χρήση αλατούχου καθαρτικού (χωρίς έλαια ή άλλες
ουσίες) αυξάνονται οι πιθανότητες να βρεθούν στο δείγμα κοπράνων παράσιτα
που έχουν αποκολληθεί τόσο με τον έντονο περισταλτισμό του εντέρου από τη
δράση του καθαρτικού, όσο και από το «ξέπλυμα» του εντέρου από τη συχνή
αποβολή νερού. Τα δείγματα συλλέγονται σε διαφορετικά δοχεία ανά κένωση τα
οποία αριθμούνται.
Δείγματα κοπράνων σε δοχέια μεταφοράς για εξεταση: Τα δοχεία με το μπλέ και το κίτρινο χρώμα
αφορούν παρασιτολογικές εξετάσεις, το δοχείο με το κόκκινο πώμα για καλλιέργεια κοπράνων ενώ το
δοχείο με το λευκό πώμα είναι το δοχείο που συνέλλεξε το δείγμα ο ασθενής.
https://en.wikipedia.org/wiki/Stool_test
6
Πίνακας 1: Τρόποι συλλογής δείγματος ανάλογα με το είδος της εξέτασης
Τρόποι συλλογής Είδος εξέτασης
Κόπρανα μίας κένωσης Αίμα, άπεπτη τροφή, σκώληκες,
μικροβιολογική εξέταση
Κόπρανα 24ώρου Προσδιορισμός λίπους, διάφορα
ισοζύγια, ένζυμα
Κόπρανα μετά από καθαρτικό Παρασιτολογικές εξετάσεις
Ορθικό επίχρισμα Μικροβιολογικές εξετάσεις σε παιδιά
Πρωκτικό επίχρισμα Ανίχνευση οξύουρων
Ορθοσιγμοειδικό επίχρισμα Μικροβιολογική και παρασιτολογική
εξέταση
Σημαντικά σημεία
Συντήρηση
Τα δείγματα κοπράνων πρέπει να αποστέλλονται στο εργαστήριο για ανάλυση
σε χρονικό διάστημα εντός της μίας ώρας. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι
δυνατό πραγματοποιείται συντήρηση του δείγματος με τους εξής τρόπους:
- Κόπρανα για εξετάσεις ωαρίων (αυγών) και παρασίτων πρέπει να
διατηρούνται σε υψηλή θερμοκρασία.
- Κόπρανα για εξετάσεις εντερικών παθογόνων πρέπει να διατηρούνται στο
ψυγείο.
- Άλλη επιλογή είναι η προσθήκη συντηρητικών στα κόπρανα. Τα κυριότερα
συντηρητικά είναι το διάλυμα χλωριούχου καλίου και γλυκερίνης και το
υδατικό διάλυμα φορμόλης 10%.
Αναμίξεις κατά τη λήψη
Κατά τη λήψη του δείγματος δίνεται προσοχή να μην υπάρξει ανάμιξη κοπράνων
με ούρα, χαρτί υγείας και νερό τουαλέτας. Τα ούρα επηρεάζουν την ανίχνευση
πρωτόζωων στα κόπρανα, ενώ τα διάφορα καθαριστικά τουαλέτας επηρεάζουν
τις χημικές εξετάσεις.
7
Διατροφή
Σύμφωνα με έρευνες, τα αποτελέσματα της λειτουργικής εξέτασης που δίνει
σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργία και τα προϊόντα της πέψης είναι
περισσότερο αξιόπιστα εάν τις δύο προηγούμενες από τη λήψη των κοπράνων
ημέρες εφαρμοσθεί ειδικό διαιτολόγιο γνωστό ως γεύμα του Schmidt το οποίο
περιλαμβάνει:
Πρωινό: Ένα ποτήρι γάλα ή τσάι. Μια φέτα ψωμί με βούτυρο ή ένα μελάτο αυγό.
Δεκατιανό: Ένα ποτήρι γάλα με δημητριακά.
Μεσημεριανό: Μπιφτέκια από βοδινό κιμά βάρους περίπου 250 γραμμαρίων με
βούτυρο και πουρέ.
Απογευματινό: Όπως το πρωινό (χωρίς αυγό)
Δείπνο: Ένα ποτήρι γάλα ή ένα φλιτζάνι σούπα με μια φέτα ψωμί με βούτυρο ή
αυγό.
Αρκετές ημέρες πριν αποφεύγεται η χρήση αντιβιοτικών, αντιδιαρροϊκών ουσιών,
σιδήρου, μαγνησίου, ελαιωδών σκευασμάτων και γενικά ουσιών που παραμένουν
για μεγάλο χρονικό διάστημα στο έντερο (θειικό βάριο, βισμούθιο). Αυτά τα φάρμακα
και οι ουσίες επηρεάζουν τα παράσιτα ή δυσκολεύουν τη μικροσκόπηση.
ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΟΠΡΑΝΩΝ
Η μακροσκοπική εξέταση των κοπράνων έχει μεγάλη σημασία και αποτελεί το
πρώτο στάδιο στην εξέταση κοπράνων. Πολλά νοσήματα μπορούν να διαγνωσθούν
ή και να υποψιασθούν μόνο από την επισκόπηση των κοπράνων. Αξιοσημείωτοι
χαρακτήρες της μακροσκοπικής ανάλυσης κοπράνων αποτελεί το χρώμα, η μορφή
και η σύσταση των κοπράνων. Η ποσότητα αποτελεί ασταθή χαρακτήρα και δεν
λαμβάνεται υπ’ όψιν παρά μόνο σε συνδυασμό με τους υπόλοιπους χαρακτήρες.
Βασικό ρόλο στην μακροσκοπική εξέταση κοπράνων έχει η ανίχνευση παρασίτων
κυρίως σκωλήκων, που μαζί με την μικροσκοπική ανίχνευση των αυγών τους
ολοκληρώνει τη διάγνωση παρασιτικής νόσου3.
8
Α) ΧΡΩΜΑ
Το φυσιολογικό χρώμα των κοπράνων είναι καστανό και οφείλεται στη στερκοχολίνη
η οποία προέρχεται από την οξείδωση της χολερυθρίνης. Τα κόπρανα των βρεφών
έχουν φυσιολογικά κίτρινο χρώμα λόγω ύπαρξης της χολερυθρίνης ενώ το πράσινο
χρώμα είναι επίσης φυσιολογικό λόγω της γρήγορης διέλευσης του εντερικού
περιεχομένου των βρεφών προτού οξειδωθεί η χολερυθρίνη και η χολοπρασίνη3. Η
καλή λειτουργία της πέψης, η ομαλή λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος, η
φυσιολογική λειτουργία της μικροβιακής χλωρίδας και η απουσία τοξικών
λοιμογόνων και παραγόντων που εισέρχονται στο σώμα μέσω της τροφής, είναι
σημαντικές προϋποθέσεις για τη σωστή αφόδευση και το φυσιολογικό χρωματισμό
των κοπράνων. Πολύ σημαντικός είναι ο ρόλος της μικροβιακής χλωρίδας και της
χολής. Η μικροβιακή χλωρίδα επεξεργάζεται την χολή που εκκρίνεται στο έντερο,
δημιουργώντας παραπροϊόντα, τα οποία με την βοήθεια του ατμοσφαιρικού
οξυγόνου δίνουν χρώμα στα φυσιολογικά κόπρανα. Παθολογικός αποχρωματισμός
κοπράνων προκαλείται από διάφορα νοσήματα και παθολογικές καταστάσεις (π.χ.
ηπατίτιδα, καρκίνος παγκρέατος αλκοολισμός κ.λπ.) που έχουν ως αποτέλεσμα
διαταραχές στην έκκριση και τη λειτουργικότητα της χολής3,8,12.
Μαύρο ή καστανόμαυρο χρώμα (μέλαινα κόπρανα) εμφανίζεται στα κόπρανα σε
περιπτώσεις αιμορραγίας του ανώτερου πεπτικού σωλήνα (στόμαχος ή αρχή
λεπτού εντέρου) λόγω της πέψης της αιμοσφαιρίνης υπό την επίδραση
παγκρεατικών ενζύμων. Ποσότητα αίματος 50-70 mL είναι ικανή να χρωματίσει τα
κόπρανα. Το κόκκινο χρώμα που εμφανίζεται στην επιφάνεια των κοπράνων κατά
τόπους οφείλεται σε αιμορραγίες του κατώτερου γαστρεντερικού σωλήνα (ορθό ή
πρωκτό). Αντιθέτως, εάν το κόκκινο χρώμα εμφανίζεται σε όλη την επιφάνεια των
κοπράνων οφείλεται σε ορισμένες τροφές ή φάρμακα. Τέλος, στη στεατόρροια τα
κόπρανα έχουν γκριζωπό χρώμα, ενώ η έλλειψη χρώματος οφείλεται στην έλλειψη
χολής3.
9
Πίνακας 2: Καταστάσεις επιδρώσες επί του χρώματος των κοπράνων1,3
Χρώμα Μη παθολογική
κατάσταση
Παθολογική κατάσταση
Καστανό Φυσιολογικό λόγω
οξείδωσης των
χολοχρωστικών
-
Πολύ σκούρο καστανό Έκθεση κοπράνων στον
αέρα, δίαιτα πλούσια σε
κρέας
-
Κίτρινο Φάρμακα όπως η
χρυσομυκίνη, βρεφική ηλικία
Παρουσία χολερυθρίνης
Μέλαινα (μαύρο) Λήψη σιδήρου ή βισμουθίου Αιμορραγία του ανώτερου
γαστρεντερικού σωλήνα
Έλλειψη χρώματος –
ελαφρά γκρίζο
Δίαιτα πλούσια σε
γαλακτοκομικά, βάριο
Απόφραξη χοληδόχου
πόρου
Πράσινο- κιτρινοπράσινο Δίαιτα πλούσια σε σπανάκι
ή άλλα λαχανικά, καθαρτικά
φυτικής προέλευσης,
βρεφική ηλικία
Ταχεία δίοδος κοπράνων
εμποδίζουσα την οξείδωση
χολοχρωστικών
Ερυθρό Δίαιτα πλούσια σε τεύτλα,
λήψη φαρμάκων ή δεικτών
Αιμορραγία του κατώτερου
γαστρεντερικού
Γκρίζο Λήψη σοκολάτας ή κακάο Στεατόρροια
Β) ΜΟΡΦΗ
Διάφορες παθολογικές καταστάσεις μπορεί να μεταβάλλουν τη μορφή των
κοπράνων. Υδαρή, ασχημάτιστα είναι τα κόπρανα στις διάρροιες, πολτώδη.
κάκοσμα λευκωπά και επιπλέοντα στη στεατόρροια ενώ λεπτά και ταινιοειδή σε
στένωση ορθού ή σπαστική κολίτιδα. Τα μαλακά κόπρανα είναι δείγμα αύξησης του
νερού των κοπράνων3.
Γ) ΣΥΣΤΑΣΗ
Στη μακροσκοπική εξέταση κοπράνων μπορεί να είναι εμφανή διάφορα στοιχεία της
σύστασης των κοπράνων όπως άπεπτα υπολείμματα τροφής, βλέννα ή πύον.
Άπεπτα υπολείμματα τροφών παρατηρούνται φυσιολογικά στα κόπρανα
(κουκούτσια φρούτων, καλαμπόκι κ.λπ.) αλλά και σε παθολογικές
περιπτώσεις (υπολείμματα κρέατος, αμύλου πατάτας, λίπους) λόγω
διαταραχών της πέψης2.
10
Φυσιολογικά στα κόπρανα δεν ανιχνεύεται βλέννα. Ύπαρξη βλέννας
εμφανίζεται συνήθως σε νόσους του παχέος εντέρου όπως η βλεννώδης
κολίτιδα ή ο καρκίνος του ορθού3.
Πύον ανιχνεύεται στα κόπρανα σε περιπτώσεις χρόνιας ελκώδους κολίτιδας,
εντερίτιδας και δυσεντερίας
Πίνακας 3: Τα διάφορα είδη βλέννας ανάλογα με την ασθένεια3
Ασθένεια Μορφή βλέννας
Σπαστική δυσκοιλιότητα Διαφανής, ζελατινοειδής, στην επιφάνεια
των κοπράνων
Βλενοειδής κολίτιδα Διαφανής, άχρωμη, στην επιφάνεια των
κοπράνων
Ελκώδης κολίτιδα παχέος εντέρου Πυοαιματηρή
Μικροβιακή δυσεντερία Ομοίως
Ελκώδες καρκίνωμα Ομοίως
Καρκίνος ή φλεγμονή ορθού Αιματηρή, μέσα στη μάζα των κοπράνων
Λαχνώδες αδένωμα Τεράστιες ποσότητες βλέννας
ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΟΠΡΑΝΩΝ
Η μικροσκοπική εξέταση των κοπράνων περιλαμβάνει:
Ανίχνευση άπεπτων στοιχείων τροφής
Παρασιτολογική εξέταση
Μικροβιολογική εξέταση
Μικροσκοπική εξέταση για παρουσία ερυθρών και πυοσφαιρίων.
Φυσιολογικά στα κόπρανα ανευρίσκονται διάφορα έμμορφα στοιχεία, ορισμένα από
αυτά εάν βρεθούν σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να είναι δείγμα κάποιας
παθολογικής κατάστασης. Χαρακτηριστικά ευρήματα έμμορφων στοιχείων στα
κόπρανα κατά τη μικροσκοπική εξέταση είναι:
α) Υπολείμματα τροφής, όπως μυϊκές ίνες, συνδετικός ιστός, φυτικά κύτταρα, κοκκία
αμύλου, ουδέτερο λίπος, σάπωνες, λιπαρά οξέα.
11
β) Κύτταρα, όπως επιθηλιακά από την αποφολίδωση του εντέρου και του πρωκτού,
μακροφάγα, ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, ιστιοκύτταρα και πλασματοκύτταρα.
γ) Μύκητες, όπως βλαστομύκητες, ζυμομύκητες, κάντιντες.
δ) Βακτήρια της φυσιολογικής χλωρίδας του εντέρου όπως Escherichia coli και άλλα
Gram (+) και Gram (-) βακτήρια.
ε) Κρύσταλλοι και άμορφα άλατα3.
1. 2.
1.Μικροσκοπική εξέταση κοπράνων στην οποία παρατηρούνται βελονοειδείς κρύσταλλοι από λιπαρά
οξέα, λιποσταγονίδια, μυϊκές ίνες, επιθηλιακά κύτταρα και μικροοργανισμοί.
2. Μικροσκοπική εξέταση κοπράνων στην οποία παρατηρούνται υπολείμματα πέψης, φυτικά κύτταρα,
μυϊκές ίνες και βακτήρια https://chestofbooks.com/health/disease/Intestines/Microscopical-Examinationof-
the-Faeces.html#ixzz1xOwGMlo9
Α) Άπεπτα υπολείμματα τροφής1,2,3
Η μικροσκοπική εξέταση κοπράνων οδηγεί στα περισσότερα συμπεράσματα σχετικά
με την πέψη των πρωτεϊνών, λιπών και υδατανθράκων στον εντερικό σωλήνα, υπό
τον όρο ότι ο ασθενής υποβάλλεται σε ειδική δίαιτα πριν από την εξέταση1. Η
διαδικασία της εξέτασης περιλαμβάνει λήψη δείγματος κοπράνων μίας κένωσης και
ανάλυση του δείγματος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Με κρικοφόρο στειλεό
λαμβάνεται λίγη ποσότητα κοπράνων από διάφορα μέρη της μάζας τους σε
περίπτωση που είναι διαρροϊκά ή φυγοκεντρούνται και λαμβάνεται το ίζημα. Εάν
είναι πολύ ξηρά γίνεται ομογενοποίηση τους με σταγόνες φυσιολογικού ορού σε
σωληνάριο και ύστερα γίνεται η λήψη με το στειλεό.
12
Στη συνέχεια παρασκευάζονται τέσσερα νωπά παρασκευάσματα σε
αντικειμενοφόρο πλάκα:
1. Με φυσιολογικό ορό για γενική μικροσκόπηση.
Με 2-3 σταγόνες Lugol για αναγνώριση των κοκκίων αμύλου και διαχωρισμού
τους από τα κοκκιώδη μικρόβια.
2. Με 2-3 σταγόνες οξικού οξέος 3%
3. Με 2-3 σταγόνες κεκορεσμένου αλκοολικού διαλύματος Sudan III.
Νωπό παρασκεύασμα κοπράνων
https://www.finchaviary.com/Graphics/Microscopy/SmearSlideLg.jpg
Η ανεύρεση άπεπτων υπολειμμάτων υδατανθράκων, λευκωμάτων και λιπών σε
μεγάλες ποσότητες σημαίνει έλλειψη των αναγκαίων για τη διάσπαση ενζύμων.
Σε φυσιολογικές καταστάσεις οι άπεπτες μυϊκές ίνες εμφανίζονται ως σωματίδια
κιτρινωπά λόγω της επίδρασης των χολοχρωστικών. Διακρίνονται στα εξής τρία είδη
ως προς το σχήμα και την κατασκευή τους:
Μεγάλα γραμμωτά τμήματα με γωνιώδη περίμετρο
Τμήματα μικρότερου μεγέθους με στρογγυλεμένα άκρα, ορθογώνια ή
τετράγωνα με γραμμωτή υφή
Μικρά πολυγωνικά ή στρογγυλά τμήματα με ελάχιστη ή καθόλου γράμμωση
Μετά την κατά Schmidt δίαιτα φυσιολογικά ανευρίσκονται υπολείμματα μυϊκών ινών
του δεύτερου και τρίτου τύπου. Σε περίπτωση νόσου του παγκρέατος (π.χ.
καρκίνος), όπου υπάρχει μερική έως και πλήρης αναστολή της παγκρεατικής
λειτουργίας, ανευρίσκονται στα κόπρανα μεγάλες ποσότητες άπεπτων μυϊκών ινών
(κρεατόρροια) που φέρουν εγκάρσιες γραμμώσεις λόγω ελλιπούς πέψης των
13
πρωτεϊνών. Επίσης το μεγάλο μέγεθος, τα σπασμένα άκρα και η παρουσία
αναλλοίωτων πυρήνων εντός των κυττάρων των μυϊκών ινών είναι δείγματα πολύ
σοβαρής κατάστασης.
Ανεύρεση ινών συνδετικού ιστού (κολλαγόνου) στα κόπρανα δηλώνει πλημμελή
πέψη στον στόμαχο εφ’ όσον η πέψη του συνδετικού ιστού πραγματοποιείται μόνο
στο όξινο περιβάλλον του γαστρικού υγρού. Ο συνδετικός ιστός διακρίνεται στο
μικροσκόπιο από τη νηματοειδή του σύσταση με λεπτά ινίδια.
Μικροσκοπική εικόνα παρασκευάσματος κοπράνων.
Διακρίνονται α = άπεπτες μυϊκές ίνες, β = ατελώς πεφθείσες μυϊκές ίνες, δ = καλώς πεφθείσες ίνες,
γ = ίνες κολλαγόνου. https://www.idea-lab.gr/newslet20110101.html
Τα κοκκία αμύλου βρίσκονται και σε φυσιολογικά κόπρανα κυρίως βρεφών. Γίνονται
εμφανή στο παρασκεύασμα με το Lugol βαμμένα με μπλε χρώμα. Τα άπεπτα
κοκκία αμύλου είναι αποτέλεσμα ελλιπούς πέψης υδατανθράκων κυρίως στο λεπτό
έντερο. Διακρίνονται ως στρογγυλοί ωοειδείς κόκκοι με έκκεντρες ραβδώσεις. Στο
παρασκεύασμα αυτό οι αμυλόκκοκοι εύκολα διαχωρίζονται από τα κοκκιώδη
μικρόβια.
14
1. 2.
1. Φωτογραφία από το οπτικό μικροσκόπιο όπου διακρίνονται κόκκοι αμύλου σιταριού
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wheat_starch_granules.JPG
2. Αμυλόκοκκοι χρωματισμένοι με Lugol. https://www.idea-lab.gr/newslet20110101.htm
Το λίπος στα κόπρανα βρίσκεται φυσιολογικά σε μικρή ποσότητα και εμφανίζεται σε
τρείς μορφές στο μικροσκόπιο:
- Λιποσταγονίδια
- Βωλία (ουδέτερο λίπος)
- Βελονοειδείς κρύσταλλοι από λιπαρά οξέα και σάπωνες
Σε κανονική δίαιτα το ολικό λίπος κυμαίνεται από 8-25% του ξηρού βάρους των
κοπράνων σε 24 ώρες. Το ουδέτερο λίπος αποτελεί το 30-50% του ολικού λίπους,
τα ελεύθερα λιπαρά οξέα το 30-40% και τα ενωμένα λιπαρά οξέα (σάπωνες) το 20-
30% Αύξηση του λίπους στα κόπρανα (στεατόρροια) παρατηρείται σε όλες τις
καταστάσεις όπου διαταράσσεται η απορρόφηση των λιπών όπως παγκρεατίτιδα,
αποφρακτικός ίκτερος, απόφραξη παγκρεατικού πόρου. Εάν περισσότερο του 50%
του ολικού λίπους των κοπράνων είναι ουδέτερο λίπος, σημαίνει ότι δεν
πραγματοποιήθηκε η διάσπασή του πράγμα που μπορεί να οφείλεται είτε σε
παθήσεις του ήπατος, είτε του παγκρέατος. Εάν περισσότερο του 70% του ολικού
λίπους των κοπράνων αποτελείται από ελεύθερα λιπαρά οξέα και σάπωνες σημαίνει
ότι δεν έγινε καλή απορρόφηση του λίπους λόγω έλλειψης χολής. Οι κρύσταλλοι
των λιπαρών οξέων διακρίνονται στο μικροσκόπιο με επίμηκες σχήμα ενώ των
σαπώνων έχουν μικρό μήκος και είναι παχύτεροι ή σχηματίζουν βωλία. Στο
παρασκεύασμα που περιέχει Sudan III τα λιποσταγονίδια και τα βωλία ουδέτερου
λίπους παίρνουν χρώμα πορτοκαλί έως ερυθρό ενώ οι κρύσταλλοι δεν
χρωματίζονται.
15
1. 2. 3.
1. Σταγονίδια λίπους φυσιολογικού δείγματος κοπράνων, 2. Πολλαπλά σταγονίδια λίπους σε σοβαρή
στεατόρροια, 3. Λιποσταγονίδια χρωματισμένα με Sudan III. https://www.idealab.
gr/newslet20110101.htm
Η κυτταρίνη, δηλαδή άπεπτες φυτικές ίνες είναι το υπόλειμμα φυτικών τροφών.
Κυριότερη διαγνωστική αξία έχουν τα άπεπτα υπολείμματα πατάτας αφού
δηλώνουν ελαττωματική πέψη. Τα υπόλοιπα φυτικά στοιχεία δεν θεωρούνται
ιδιαίτερα παθολογικοί παράγοντες. Τέλος, εκτός από τους κρυστάλλους λιπαρών
οξέων και σαπώνων είναι δυνατόν κατά τη μικροσκόπηση των κοπράνων να
ανευρεθούν κρύσταλλοι φωσφορικού νατρίου, ουδέτερου φωσφορικού ασβεστίου,
οξαλικού ασβεστίου, χοληστερίνης, χολερυθρίνης και κρύσταλλοι Charcot-Leyden.
1. 2. 3.
1. Διάφορα είδη άπεπτων φυτικών ίνών που ανευρίσκονται στα κόπρανα.
https://chestofbooks.com/health/disease/Intestines/Microscopical-Examination-of-the-
Faeces.html#ixzz1xOwGMlo9
2. Κρύσταλλοι Charcot-Leyden,
3. Κρύσταλλοι λιπαρών οξέων https://www.parasitetesting.com/parasites.cfm
16
B) Κύτταρα
Λευκά αιμοσφαίρια (πυοσφαίρια)1,6,14
Σε μικροσκοπική εξέταση φυσιολογικής κένωσης ή κένωσης ύστερα από λήψη
καθαρτικού παρατηρούνται σπάνια πυοσφαίρια. Άφθονα πυοσφαίρια ή πύον
παρατηρούνται στα κόπρανα των πασχόντων από φλεγμονώδεις ή ελκωτικές
αλλοιώσεις του κατώτερου τμήματος του εντέρου και κυρίως του παχέος εντέρου.
Αντιθέτως, εάν ο βλεννογόνος του εντέρου δεν έχει επηρεαστεί συνήθως δεν
υπάρχουν λευκά αιμοσφαίρια στα κόπρανα. Ακόμα και η ύπαρξη μικρού αριθμού
πυοσφαιρίων (1-3 ανά πεδίο) δείχνει φλεγμονώδη κατάσταση. Σε περίπτωση
δυσεντερίας ο αριθμός των πυοσφαιρίων είναι κατά κανόνα ανάλογος της εκτάσεως
και της βαρύτητας των αλλοιώσεων του βλεννογόνου του εντέρου, εκτός από την
περίπτωση αμοιβαδοειδούς δυσεντερίας, στην οποία η αυξημένη ποσότητα
πυοσφαιρίων δηλώνει συνήθως λοίμωξη. Στη διάρροια χωρίς εξελκώσεις όπως είναι
η τροφική δηλητηρίαση που οφείλεται σε σταφυλοκοκκικές τοξίνες δεν
παρατηρούνται πυοσφαίρια στα κόπρανα αλλά βλέννα. Γενικώς η παρουσία
πυοσφαιρίων χαρακτηρίζει την ελκώδη κολίτιδα ενώ η παρουσία βλέννας τη
βλεννώδη κολίτιδα. Η παρουσία λευκών αιμοσφαιρίων ή πύου στα κόπρανα
ενισχύει τις διάφορες διαγνώσεις της διάρροιας. Για την ενίσχυση της ταυτοποίησης
πυοσφαιρίων στα κόπρανα το νωπό παρασκεύασμα βάφεται με χρώση κυανού του
μεθυλενίου ή Wright’s.
1. 2.
1.Λευκά αιμοσφαίρια σε νωπό παρασκεύασμα βαμμένο με κυανό του μεθυλενίου
https://www.accessmedicine.ca/search/searchAMResultImg.aspx?rootterm=leukocytes%2C+fecal%2C+
examination&rootID=45376&searchType=1
2. Πολυμορφοπύρηνα λευκοκύτταρα σε δείγμα κοπράνων
https://ruby.fgcu.edu/courses/davidb/50249/web/ehisto250.htm
17
Ερυθρά αιμοσφαίρια1
Η ύπαρξη αίματος στα κόπρανα μπορεί να οφείλεται σε αιμορραγία του ανώτερου
γαστρεντερικού σωλήνα (κόπρανα με μαύρο χρώμα) ή σε αιμορραγία του
κατώτερου γαστρεντερικού σωλήνα (γραμμώσεις ζωηρού ερυθρού αίματος επί της
επιφάνειας των κοπράνων). Τα συνήθη αίτια αιμορραγιών του ανώτερου
γαστρεντερικού είναι το πεπτικό έλκος ή η διαβρωτική γαστρίτιδα ενώ του
κατώτερου είναι τα καρκινώματα οι πολύποδες οι αιμορροΐδες και τα εκκολπώματα
του παχέος εντέρου. Η παρουσία αναλλοίωτων ερυθρών αιμοσφαιρίων στα
κόπρανα έχει σχεδόν πάντοτε ως πηγή προελεύσεως το κόλον ή το απευθυσμένο.
Ερυθρά αιμοσφαίρια αναλλοίωτα σε επίχρισμα κοπράνων.
https://www.parasitetesting.com/parasites.cfm
Εάν η θέση της αιμορραγίας κείτεται υψηλότερα στο έντερο και κυρίως στο στόμαχο
και το δωδεκαδάχτυλο τα ερυθρά αιμοσφαίρια καταστρέφονται κατά τη δίοδό τους
και δεν εντοπίζονται με το μικροσκόπιο. Η δε διαπίστωση της αιμορραγίας θα γίνει
με την αναζήτηση της αιμοσφαιρίνης στα κόπρανα.
Κύτταρα του γαστρεντερικού τοιχώματος3,13,23:
Τα κόπρανα περιέχουν κυτταρικά στοιχεία που αποπίπτουν από το τοίχωμα του
γαστρεντερικού σωλήνα. Τα κυτταρικά αυτά στοιχεία αποτελούνται κυρίως από
τελικά διαφοροποιημένα επιθηλιακά κύτταρα. Στο μικροσκόπιο γίνονται εμφανή σε
επίχρισμα βαμμένο με χρώση Wright. Το επιθήλιο του γαστρεντερικού σωλήνα
18
υποβάλλεται σε συνεχή και ταχεία ανανέωση. Στο παχύ έντερο ο κυτταρικός
πολλαπλασιασμός περιορίζεται σε λιγότερο από τα 2/3 των κυττάρων που το
αποτελούν από ταχέως διαιρούμενα κύτταρα που παρέχουν μια σταθερή πηγή νέων
κυττάρων ενώ τα μεγαλύτερα κύτταρα υποβάλλονται σε διαφοροποίηση και
μεταναστεύουν προς την επιφάνεια του αυλού. Τα αποφολιδωτικά κύτταρα που
ανευρίσκονται στα κόπρανα μπορεί να δώσουν σαφή εικόνα της κατάστασης του
εντερικού τοιχώματος αλλά και διάφορων διαταρραχών. Ο καρκίνος και οι
πολύποδες του παχέος εντέρου απελευθερώνουν συνεχώς μεγάλες ποσότητες
κυττάρων τα οποία εισέρχονται στα κόπρανα.
Εικόνα: Επιθηλιακό κύτταρο σε επίχρισμα κοπράνων.
https://www.dpd.cdc.gov/dpdx/html/imagelibrary/A-F/Artifacts/body_Artifacts_il1.htm
Γ) Μύκητες24
Οι μύκητες ζουν στο εσωτερικό του εντέρου και συμβιώνουν με αυτό όσο ο
πληθυσμός τους ρυθμίζεται φυσιολογικά από τα βακτήρια της φυσιολογικής
χλωρίδας του εντέρου. Όταν όμως η ισορροπία των μικροοργανισμών στο έντερο
διαταραχθεί οι μύκητες πολλαπλασιάζονται στο παχύ έντερο (π.χ. Καντιτίαση) και
απελευθερώνουν τοξικές ουσίες που βλάπτουν τον οργανισμό. Συνηθέστεροι
μύκητες του εντέρου είναι οι Blastomyces hominis και διάφοροι ζυμομύκητες όπως
η Candida albicans.
19
Μύκητες σε παρασκεύασμα κοπράνων.
https://www.wired.com/wiredscience/2012/06/gut-fungus/
Δ) Βακτήρια4,11,15
Τα βακτήρια αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό της φυσιολογικής χλωρίδας του
εντέρου και το 60% της στερεής μάζας των κοπράνων. Περίπου το 300-1000
διαφορετικά είδη βακτηρίων ζουν στο έντερο. Περίπου το 99% αυτών είναι
αναερόβια. Τα πιο συνηθισμένα βακτήρια του εντέρου περιλαμβάνουν τα:
Enterococcus, Escherichia coli, Proteus, Pseudomonas, Staphylococcus aureus,
Bacteroides και Clostridium. Αυτά αποτελούν φυσιολογική χλωρίδα του εντέρου και
ζουν συμβιωτικά με αυτό. Άλλα βακτήρια δρουν ως παθογόνα εάν βρεθούν μέσα
στο έντερο όπως : Salmonella, Shingella, Campylobacter, Yersinia, παθογόνα
στελέχη E. Coli, Clostridium και Staphylococcus. Σαφέστερη εικόνα για την
ταυτοποίηση των βακτηρίων, κυρίως των παθογόνων, στα κόπρανα δίνει η
καλλιέργεια κοπράνων.
1 2 3
1, 2 ,3. Shingella, E. coli, Yersinia αντίστοιχα σε επίχρισμα κοπράνων.
https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shigella_stool.jpg
https://janiceatmeredith.files.wordpress.com/2012/01/escherichia-coli2.jpg
https://health.allrefer.com/health/fecal-culture-yersinia-enterocolitica-organism.html
20
Ε) Παράσιτα
Η μικροσκοπική εξέταση κοπράνων καλύπτει σε μεγάλο ποσοστό την
παρασιτολογική εξέταση, δηλαδή την ανίχνευση παρασίτων στα κόπρανα. Τα
παράσιτα του εντέρου στον άνθρωπο μπορεί να είναι είτε μονοκύτταροι
μικροοργανισμοί είτε πολυκύτταροι μικροοργανισμοί (σκώληκες) που ζουν στο
λεπτό ή παχύ έντερο και χρησιμοποιούν τα κόπρανα ή το αίμα του εντερικού
τοιχώματος για την τροφή τους.
Τα μονοκύτταρα παράσιτα- πρωτόζωα που προσβάλλουν το έντερο όπως η Giardia
lamblia ή duodenales (ανήκει στις αμοιβάδες) που προκαλεί λαμβλίαση, το
Cryptosporidium και η Cyclospora τρέφονται από τα θρεπτικά συστατικά των
κοπράνων. Τα πρωτόζωα αυτά μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή του λεπτού
εντέρου εμποδίζοντας έτσι την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Η
Entamoeba hystolitica ζει κυρίως στο παχύ έντερο.
1 2 3
1. Entamoeba hystolitica https://cpprincepni.blogspot.gr/2008/10/entamoeba-histolytica.html
2. Cryptosporidium https://www.sciencephoto.com/media/365451/enlarge
3. Cyclospora https://www.medicine.cmu.ac.th/dept/parasite/proto/066.htm
Εντερικοί σκώληκες (έλμινθες) όπως οι νηματώδης σκώληκες, ο Τριχοκέφαλος ο
τριχίουρος, Ascaris, και Trichinella, οι κεστώδεις σκώληκες (ταινίες) και οι
τρηματώδεις σκώληκες, έχουν μήκος λίγα χιλιοστά έως μερικά μέτρα, τρέφονται με
τα περιεχόμενα του εντερικού τοιχώματος και προκαλούν περίπου τα ίδια
συμπτώματα με τα μονοκύτταρα παράσιτα. Οι περισσότεροι σκώληκες είναι ορατοί
21
με γυμνό μάτι. Τα αυγά τους όμως εντοπίζονται κατά τη μικροσκόπηση. Η είσοδος
των παρασίτων στον οργανισμό γίνεται συνήθως από τη λήψη νερού ή τροφής
μολυσμένων με παράσιτα, κυρίως λόγω της επιμόλυνσης τους από κόπρανα
ανθρώπων ή ζώων.
Συμπτώματα της εντερικής παρασίτωσης που οδηγούν σε παρασιτολογική εξέταση
είναι τα εξής:
- Ήπια διάρροια που διαρκεί από αρκετές μέρες έως και μήνες (σε αντίθεση με
τις βακτηριακές διάρροιες που έχουν συνήθως ελάχιστη διάρκεια)
- Παρουσία βλέννας στα κόπρανα
- Φούσκωμα και τυμπανισμός στην κοιλιακή χώρα
- Απώλεια βάρους
- Ωχρότητα, κόπωση
- Η Entamoeba hystolitica μπορεί να προκαλέσει σοβαρή κολίτιδα με έλκη,
κοιλιακές κράμπες, αίμα στα κόπρανα και πύον. Η ασθένεια αυτή είναι
γνωστή ως αμοιβαδοειδής δυσεντερία.
- Οι σκώληκες, τμήματα τους ή αυγά ανευρίσκονται στα κόπρανα.
Ορισμένες φορές η εντερική παρασίτωση μπορεί να μην προκαλέσει
συμπτώματα11,5,8,9,22
Διάγνωση
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η παρασιτολογική εξέταση πραγματοποιείται σε κόπρανα
που έχουν ληφθεί ύστερα από λήψη αλατούχου καθαρτικού ώστε να αυξηθούν οι
πιθανότητες τα εντερικά παράσιτα και τα αυγά τους να αποκολλήσουν από το
τοίχωμα του εντέρου και να ανευρεθούν στα κόπρανα (εάν στο δείγμα από
φυσιολογική κένωση δεν βρεθούν οι κυστεις των παρασίτων). Επειδή η εξέταση
αυτή μπορεί να δώσει αρνητικά αποτελέσματα λαμβάνονται τρία διαφορετικά
δείγματα από τρεις διαφορετικές μέρες, με διάστημα μιας μέρας ανάμεσά τους. Όσο
πιο υδαρή είναι τα κόπρανα τόσο πιο εύκολη γίνεται η μικροσκόπηση στο νωπό
παρασκεύασμα. Τα δείγματα πρέπει να μεταφερθούν στο εργαστήριο άμεσα ή να
διατηρηθούν σε επωαστικό κλίβανο για 3-5 ώρες ή σε ψυγείο στους 4οC. Είναι
σημαντικό να πραγματοποιηθούν άμεσα τα παρασκευάσματα ώστε να είναι έντονα
τα χαρακτηριστικά των παρασίτων (κίνηση, μέγεθος, πυρήνες, πρωτόπλασμα).
Παρασιτολογική εξέταση γίνεται και σε πρωκτικό επίχρισμα (ανίχνευση οξύουρων)
είτε με βαμβακοφόρο ή γυάλινο στειλεό, είτε με τη μέθοδο της κολλητικής ταινίας. Με
22
το ορθικό επίχρισμα γίνεται η ανεύρεση μεταζώων ή προγλωτιδών ταινιών ενώ με
το σιγμοειδικό επίχρισμα γίνεται η διάγνωση της αμοιβαδοειδoύς δυσεντερίας. Για
την ανεύρεση των παρασίτων μικροσκοπικά φτιάχνονται 5-6 άμεσα
παρασκευάσματα με λήψη υλικού και από σημεία υποψίας όπως αίμα ή βλέννα2.
Ιστολυτική αμοιβάδα (Entamoeba histolytica)
Η ιστολυτική αμοιβάδα είναι η πιο παθογόνος από τα υπόλοιπα είδη αμοιβάδων,
ορισμένα εκ των οποίων σαπροφυτούν φυσιολογικά στον εντερικό σωλήνα. Το
παράσιτο αυτό διεισδύει εντός του βλεννογόνου και υποβλεννογόνιου χιτώνα του
κατώτερου τμήματος του παχέος εντερου και προκαλεί χαρακτηριστικά έλκη που
μπορεί να διατηρηθούν και να προκαλέσουν περιτονίτιδα. Η διάκριση της
ιστολυτικής αμοιβάδας μικροσκοπικά γίνεται μόνο στις βλαστικές μορφές της με την
ειδική κινητικότητα την οποία παρουσιάζουν οι αμοιβάδες και με την ανεύρεση
ερυθρών αιμοσφαιρίων εντός του κυτταροπλάσματός τους. Η αμοιβάδα διατηρεί τη
βλαστική της μορφή για μισή έως μία ώρα μετά την κένωση του ασθενούς, γι’ αυτόν
τον λόγο πρέπει απαραιτήτως να γίνει άμεσα η εξέταση των κοπράνων1,11.
Giardia lamblia
Το παράσιτο χαρακτηρίζεται από δύο μορφές, την κυστική μορφή και τον
τροφοζωίτη. Οι κύστεις του παρασίτου επιβιώνουν εκτός του σώματος για μεγάλο
χρονικό διάστημα και αποτελούν τη παθογόνο μορφή του. Οι τροφοζωίτες αντίθετα
δεν επιβιώνουν εκτός του σώματος και είναι ευαίσθητοι στο γαστρικό υγρό. Η
διάγνωσή του παρασίτου πραγματοποιείται σε άμεσο υγρό ή βαμμένο
παρασκεύασμα, ή σε εξέταση δωδεκαδακτυλικού υγρού.
Cryptosporidium
Από τα είδη του Cryptosporidium που προσβάλλουν τον άνθρωπο σημαντικό είναι
το C. parvum. Η διάγνωση της παρασιτικής νόσου από Cryptosporidium γίνεται με
την ανεύρεση των ωοκύστεών του σε ιστολογικά παρασκευάσματα του εντερικού
βλεννογόνου ή συνηθέστερα σε παρασκευάσματα κοπράνων βαμμένα με
τροποποιημένη οξεάντοχη χρώση στην οποία οι ωοκύστεις παίρνουν έντονο
κόκκινο χρώμα ενώ τα υπόλοιπα στοιχεία των κοπράνων βάφονται πράσινα- μπλε.
Enterobius vermicularis (οξύουροι)
23
Αποτελεί την πιο συνηθισμένη εντερική παρασιτική λοίμωξη. Συνήθως εντοπίζεται
σε μικρές ηλικίες. Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του κνησμού και το ιστορικό του
ασθενούς οδηγεί στη διάγνωση της νόσου αλλά η εργαστηριακή επιβεβαίωση της
νόσου είναι δύσκολη. Αυτό γιατί συνήθως υπάρχουν λίγοι σκώληκες στα κόπρανα
και πολλές φορές στο δείγμα που μεταφέρεται στο εργαστήριο μπορεί να μην
περιέχεται το παράσιτο. Οι σκώληκες διακρίνονται με γυμνό μάτι στην επιφάνεια των
κοπράνων κατά τη μακροσκοπική εξέταση αλλά τα αυγά τους εντοπίζονται δύσκολα
στα κόπρανα διότι η εναπόθεση των αυγών γίνεται στην περιοχή του πρωκτού και
όχι στο έντερο. Για το λόγο αυτό πιο αποτελεσματική μέθοδο για τον εντοπισμό των
αυγών είναι το πρωκτικό επίχρισμα.
Cyclospora
Το είδος Cyclospora που προσβάλλει τον άνθρωπο είναι το C. cayetanensis. Η
διάγνωση του παρασίτου γίνεται με την ανεύρεση των ωοκύστεών του στα κόπρανα
των ασθενών. Οι ωοκύστεις φαίνονται στο υγρό άμεσο παρασκεύασμα και είναι
σφαιρικές, μη διαθλαστικές, με διπλό τοίχωμα και διάμετρο 8-10 μm (διπλάσιο
μέγεθος από τις κύστεις του κρυπτοσποριδίου). Στο μικροσκόπιο ανευρίσκονται και
άδειες ωοκύστεις, χωρίς σωμάτια στο εσωτερικό τους, οι οποίες αναφέρονται ως
ωοκύστεις φαντάσματα. Το χρώμα τους με οξεάντοχη χρώση είναι ελαφρό ροζ έως
βαθ